TDE521

Fen Edebiyat Fakültesi \ Türk Dili ve Edebiyatı

3

6

Zorunlu

Türkçe

-

Türk Dili ve Edebiyatı Lisans Üstü Programı

Bu ders kuramsal temele dayalı edebiyat eleştirisi için geniş çaplı donanım sağlamak amacıyla hazırlanmıştır. Batı edebiyatı tarihine, edebiyat akımlarına, belli başlı türlere ve önemli bazı edebiyat terimlerine genel bir bakıştan sonra modern edebiyat ve eleştiri kuramları ele alınacak, biçimci, yapısalcı, Marksist, feminist, psikanalitik ve yapısalcılık sonrası yaklaşımlar ele alınacaktır. Okunacak metinler arasında Aristo, Barthes, Benjamin, Eagleton, Escarpit, Freud, Genette, Jameson, Lukacs, Ong ve Todorov'un yapıtları bulunacaktır.

1. Ahmet Hamdi Tanpınar: XIX. Asır Türk Edebiyatı Tarihi, Edebiyat Üzerine Makaleler, Bütün Şiirleri (Dergâh), Yahya Kemal, Yaşadığım Gibi
2. Mehmet Kaplan: Şiir Tahlilleri I ve II, Tanpınar’ın Şiir Dünyası, Tevfik Fikret ve Şiiri, Denemeleri, Sevgi ve İlim, Edebiyatımızın İçinden, Edebiyatımızın Bahçesinden, Büyük Türkiye Rüyası, Nesillerin Ruhu
3. Ahmet Haşim: Bütün Şiirleri
4. Suut Kemal Yetkin: Estetik Doktrinler
5. Berna Moran: Edebiyat Kuramları ve Eleştiri
6. Fatma Erkman Akerson: Edebiyat Kuramları
7. Orhan Okay: Batılılaşma Devri Türk Edebiyatı, Bir Hülya Adamının Romanı
8. Ömer Faruk Huyugüzel: Eleştiri Terimleri Sözlüğü
9. Şerif Aktaş: Şiir Tahlili, Yenileşme Dönemi Türk Şiiri Antolojisi I ve II
10. Fethi Naci: Yüzyılın Türk Romanı

Edebi metinleri doğru anlama amaçlı olarak temel edebiyat kuramlarını tartışmak

1. Edebiyat kuramlarını teorik düzeyde öğrenir.
2. Alanın önemli metinlerini çağdaş eleştiri ve anlatı kuramları aracılığıyla derinelmesine analiz eder.

1. Hafta: Kuram, nazariye, teori ve bilim ilişkisi. Sosyal bilimlerde ve güzel sanatlarda farklı farklı yaklaşımlar, ekoller.
2. Hafta: Sanat nedir, sanat eseri nedir? Güzel sanatlar ve çeşitleri. Sanat eserinin bizim üzerimizdeki tesirleri. Bu tesir açıklanabilir mi? Biçim, yapı, organik kavramları.
3. Hafta: Tarih boyunca sanatı izah ve açıklama denemeleri. Eflatun ve ideler alemi, ideler nazariyesine göre sanat. Gerçeği kopya değil, ideal olanı tasavvur ederek sanat üretmek. Bu görüşün klasisizmle ilişkisi. Mimesis kavramı ve izahı.
4. Hafta: Sokrat ve Eflatun’dan Aristo’ya. Eflatun ile Aristo arasındaki farklar ve benzerlikler. Aristo’nun estetik tesiri ve sanat eserini izah biçimleri. Estetik formların belli başlı özellikleri. Aristo ve trajedi, katarsis tesiri ve izahı. Eski Yunan’da güzel sanatların şubeleri (şiir, tarih, trajedi, komedi, destan). Bunların Tanrı veya tanrıçalarla bağlantıları, müzler.
5. Hafta: Batı Orta Çağ’ından asıl klasik döneme geçiş. Klasik edebiyatın belli başlı özellikleri ve ilkeleri. Descartes: Metod Üzerine Konuşmalar. Boileau: Epitre, Şiir Sanatı. Üç birlik kuramının çöküşü.
6. Hafta: Edebiyata ve sanata sosyolojik yaklaşımlar: Vico, H. Taine ve Gustave Lanson. Toplumları tarihi olarak açıklama biçimleri. Bu açıdan edebiyatın tarihini yazma denemeleri. Fuat Köprülü ve edebiyat tarihçiliği. Türk Edebiyatında usul makalesi.
7. Hafta: Marksist Kuram ve eleştiri anlayışı. Marksizm ve tarihi maddecilik hakkında yapılan izahların ışığında sanat eseri. Marksizme göre tarihi devirler. Toplum ve toplumculuk, gerçekçilik, toplumcu gerçekçilik arasındaki farklar. Plehanov ve toplumcu gerçekçilik. 1934 Sovyet yazarlar kongresinde alından kararlar. Lucas ve Fischer’ın eleştiri anlayışları.
8. Hafta: Eser, tarih ve toplumsal şartlar. Tarihi metin incelemeleri ve tarihi eleştiri. Namık Kemal’in eski edebiyat kritiklerine Tanpınar’ın edebiyat tarihi yaklaşımı. Bu tür çalışmaların önemi, fayda ve zaafları. Batı Klasizmi ile doğu klasisizminin birbirinden farkları. Edebi esere yani klasik dönem verimlerine, tarihi şartlardan bağımsız yaklaşılabilir mi? Onlar biçim-kurgu ve yapısal bütünlük olarak nasıl değerlendirebilir?
9. Hafta: Batıda ve Doğu’da klasisizm sonrası edebiyatların gelişimi: Romantizm, realizm, sembolizm ve günümüze doğru.
10. Hafta: Croce ve estetiği: Dil ve metin, metin ve üslup; dil, dilbilim ve ifadenin ayniliği. Kavramlara ulaşan bilgi, imgeler üreten bilgi. İki bilgi türünün birbirinden farklılığı.
11. Hafta: Metni merkeze alan yaklaşımlar: Eser, biçim ve yapı. Biçim ve içerik ilişkisi. Estetik biçimin özellikleri. Bu yönteme göre eserin doğurduğu estetik tesirler. Organik bütünlük kavramı ve edebi eserin yeni izah tarzları.
12. Hafta: Dil, simge, imge ilişkisi. Algı ve algılama, soyutlama teknikleri.
Dönemin genel değerlendirmesi.

• Zorunlu metinleri okuma, derse ve tartışmalara katılım % 25
• Haftalık ödevler % 50
• Final ödevi % 25